اضطراب امتحان و راههای مقابله با آن
سه شنبه 13 دی ماه سال 1390 ساعت 11:56 AM*دانش آموزان ، مهمترین دلیل حساسیت خود را برای نمره ، برخورد معلمان و خانواده هایشان می دانند!
*اضطراب تحصیلی چگونه ایجاد می شود ؟ ، اضطراب امتحان و راههای مقابله با آن
بیست توخالی من! نمره مشخص می کند که من خوب هستم یا بد !!
خانم رضایی هر روز با یک لیوان آب قند، می آمد سراغش که با لب های لرزان و دست هایی که از سرما یخ زده بودند، بی حال ، روی صندلی افتاده بود. یکی از بچه ها شانه هایش را می مالید و یکی دیگر کیف و کتابش را از روی زمین جمع می کرد. این ماجرای هر روز مونا بود که یا تازه از جلسه امتحان بیرون آمده بود ، یا یکی از معلم ها نمره امتحان قبلی اش را اعلام کرده بود. قصه همیشه سر نیم نمره یا بیست و پنج صدم بود که مونا بیخود از دست داده بود. مونا که گریه می کرد، مدام اسم پدرش را می آورد و می گفت: «بابا این نمره ها را قبول ندارد.» آخر یک روز همه چیز خیلی خراب تر از همیشه شد. تازه ورقه ها را پخش کرده بودند که مونا از روی صندلی پرت شد روی زمین و از حال رفت. نه امتحان آن روز را داد ، نه توانست تا آخر امتحان ها به مدرسه بیاید.
«امتحان» ، کلمه ای است از ریشه محن که به معنی در رنج افتادن است. بی دلیل نیست که همه ما در هر سنی باشیم ، با شنیدن نام امتحان ، دچار اضطرابی پنهان می شویم و در شرایط مختلف احساس می کنیم امتحان ، بر ذهن و روح و دانش ما اثر منفی گذاشته است. www.zibaweb.com
با این حال ، از دیرباز ، امتحان ، روشی استاندارد و رایج برای ارزیابی دانش افراد در زمینه های گوناگون بوده است. این که امتحان چگونه برگزار شود و این ارزیابی ها ، از چه طریقی صورت بگیرند ، از مباحث قابل طرح و بررسی در عرصه آموزش است. درواقع ، امتحان به ذات خود امر مفید و لازمی است که بر مبنای آن می توان به سنجش نتایج آموزش پرداخت ، اما تردیدی نیست که برای رسیدن به این هدف ، برگزاری امتحان به شیوه های مرسوم و شناخته شده ، تنها راه حل نیست. این که چه روشهای دیگری را می توان جایگزین روشهای سنتی امتحان کرد، بحثی است که باید از سوی سیاستگذاران آموزشی مورد توجه قرار گیرد ؛ اما در شرایط فعلی که هنوز تا تغییر کامل شیوه های مرسوم و ابداع شیوه های جدید راه زیادی باقی است. باید برای شرایط موجود برگزاری امتحان فکری کرد. فکری که در نهایت ، وضعیت سنجش دانش آموزان و شرایط روانی برگزاری امتحان را بهبود بخشد.
همه می ترسند...
یک روش ، تنها روش
نمره ، وسیله نیست
جور دیگر باید دید
تردیدی نیست که بسیاری از نمره های بالای درسی ، بدون پشتوانه علمی لازم به دست می آیند و بسیاری افراد با نمره های متوسط، از حد مطلوبی از دانش و توانایی برخوردارند. در مقابل ، بسیاری از خانواده ها ریشه این حساسیت خود را به عوامل فرهنگی بیرونی نسبت می دهند. مادر یک دانش آموز که خود تحصیلکرده رشته روان شناسی است ، می گوید: «خود من بسیار نسبت به نمره حساس هستم ، چون فکر می کنم ارزیابی خارجی جامعه ما در مقاطع مختلف در نهایت براساس نمره است. اگر فرزند من بر اثر بی توجهی و بی دقتی ، نمره ای را از دست بدهد، کسی شرایط او را نمی سنجد. در واقع ، این نمره است که به جای دانش او حرف می زند.»
با در نظر گرفتن همه این عوامل و عوارض ، به نظر می رسد تغییر در این نوع نگاه ، باید همه جانبه باشد. از سویی ، نظام آموزشی با ایجاد ملاکهایی موثر و کارآمد در ارزیابی دانش آموزان باید از این فشار کم کند و از سوی دیگر ، فرهنگ عمومی جامعه باید نسبت به این امر ، برخورد مناسب تری در پیش بگیرد. با ایجاد چنین تعادلی می توان انتظار داشت دانش آموزان در شرایطی امن تر و آسوده تر ، به یادگیری بپردازند و این یادگیری موثرتر و مفیدتر صورت بگیرد.
************************************
اضطراب امتحان و راههای مقابله با آن
دکتر سید حسین سلیمی
اضطراب ( Anxiety ) بطور کلی عبارت از احساسی نافذ و ناخوشایند است که با نشانه هایی از قبیل تنش ، وحشت ، دلهره و بیم و فاجعه ای در حال وقوع همراه است ،
در مقابل ترس ( Fear ) واکنشی است که نسبت به یک خطر حاضر و مشخص دیده می شود اضطراب واکنشی است که نسبت به یک تهدید نامشخص و ناشناخته آشکار می شود و می تواند از کشمکش های درونی ( Internal Conflicts) ، احساس عدم امنیت ( Insecurity Feeling ) یا تکانش های ممنوعه ( Forbidden Impulses ) ، ناشی شود . در هر دو حالت ترس و اضطراب امتحان ( Test Anxiety ) نوعی اضطراب است که همراه با ترس مربوط به عدم توانمندی در عملکرد مربوط به یک وظیفه آشکار می شود . این حالت نوعی از اضطراب عملکرد
( Performance Anxiety ) تلقی می شود و به تمایل و آمادگی به مضطرب شدن اشاره دارد که ناشی از عوامل مداخله کننده محیطی است ( کریسنی ، 1999 ) .
اضطراب تحصیلی چگونه ایجاد می شود ؟
ترس و اضطراب فراگیران بطور معمول از طریق وظایف آموزشی ، معلمان و یا آموزشگاه شرطی شده و یاد گرفته می شود . برای مثال سرزنش و توبیخ فراگیر توسط معلم به دلیل کیفیت ضعیف فعالیتهای آموزشی فراگیر ، ممکن است اضطراب و ترس را در فرد آشکار سازد . در این حالت فراگیر بیقرار شده و دچار تنش می گردد ، عرق می کند و ضربان قلب او افزایش می یابد . این حالت در صورت تکرار و شرطی شدن به دیگر موارد و حیطه های فعالیت آموزشی فرد کشانده می شود . بر این اساس می توان انتظار داشت که فراگیر در شرایط مشابه پاسخ مشابهی را از خود بروز دهد که در این حالت می توان رفتار توام با ترس و اضطراب را برای فراگیر پیش بینی نمود . امتحان نیز به دلیل ویژگی های خاص خود از جمله ارزیابی فعالیت آموزشی ، محیط رسمی و خاص ، محدودیت زمانی و نظارت دقیق آموزشی بطور کلی برای فراگیران اضطراب زا است . افزون بر آن توانمندیهای شناختی و عملی فراگیران با توجه به میزان اضطراب موثر واقع شود .
اضطراب تحصیلی چگونه در عملکرد مداخله می کند ؟
چنانچه اضطراب بیش از حد شدت یابد ، موجب می گردد تا فراگیران از توجه مستقیم به وظایف دور شوند و اضطراب عملکرد یا تحصیلی در آنان آشکار گردد . به علاوه برخی از رفتارهای فراگیران موجب می شود تا ناآرامی در آنها افزایش یابد . برخی فراگیران با توجه مداوم به حواس پرتی و ناراحتی خود ، اضطراب خود را تشدید می کنند و به انتقاد از خود می پردازند . آثار چنین اضطرابی به کاهش و تضعیف حافظه و توانمندیهای شناختی منجر شده و بر وظایف تحصیلی و آموزشی مسلط می گردد . بطور کلی ادراکات فرد ، تشدید کننده اضطراب تلقی
می شوند . حتی این امکان وجود دارد که فراگیر به دلیل اشتغال فکری مبنی بر عملکرد خوب ، فرآیند تفکری خود را آسیب بزند و عملکرد خود را تضعیف نماید . چنین سیکل معیوبی
( Vicious Circle ) نگرانی را افزایش می دهد و فرآیند های شناختی و حافظه فرد را چند برابر دچار مشکل می کند .
مهارتهای مقابله با اضطراب امتحان
روشها و برنامه های متعددی برای کمک به فراگیران در غلبه بر اضطراب امتحان پیشنهاد شده است که ابعاد مختلف فعالیت آموزشی را مورد توجه قرار می دهند .
1 ) یادگیری و مطالعه صحیح
فقدان آمادگی برای امتحان و یادگیری ضعیف تکالیف آموزشی از عوامل اصلی اضطراب امتحان بشمار می روند . روشهای صحیح مطالعه و آمادگی مناسب برای یادگیری در کاهش اضطراب به میزان زیادی موثر است . یادگیری مفید و مطالعه صحیح بطور کلی با عوامل متعددی همبستگی دارند . تنظیم وقت مناسب ، اندیشیدن قبل از مطالعه ، مدت مطالعه و محیط یادگیری در آماده سازی فرد برای یادگیری موثر ، دارای اهمیت است . انگیزه و علاقه به مطالعه ، شروع مطالعه از قسمتهای آسان و جالب ، مرور مطالب ، تفکر در مفاهیم و بسط انها ، بحث و ربط منطقی ، طبقه بندی و استفاده از تصاویر ، جداول و نمودارها ، درخواست کمک از دیگران و تمرین ، از دیگر مواردی هستند که موجب یادگیری صحیح می شوند و از این طریق کاهش اضطراب را به دنبال خواهند داشت .
2 ) هدایت و مهارت معلم
بخشی از اضطراب فراگیران می تواند با هدایت و مهارت معلم کاهش یابد و یا از بین برود . معلم باید به فراگیران خود این امکان و فرصت را بدهد که در مورد موضوعات درسی تفکر نمایند و در صورت نیاز به بحث و پرسش بپردازند . خوب شنیدن و خوب دیدن در کلاس و فعالیت های آموزشی عامل مهمی در ادراک و یادگیری موثر بشمار می رود . به عبارت دیگر برای تمرکز فراگیران بر موضوع درسی ، معلم بایستی محیطی آرام و مناسب را فراهم آورد و اجازه ندهد که دانش آموزان با رویاهای روزانه ( Daydreaming ) خود مشغول شوند . کمک به فراگیری در تنظیم اهداف و برنامه های آموزشی نیز از دیگر فعالیتهای موثر معلم بشمار می رود . معلم بایستی عادات مناسب و موثر را به منظور یادگیری و فهم بهتر مطالب به فراگیران آموزش دهد . به عبارت دیگر پذیرفتن مسئولیت برای موفقیت تحصیلی از طریق تصمیم گیری در مورد امکانات ، زمان و اتکاء به توانمندی های فردی ، انجام حداکثر تلاش و کوشش ، کمک و مشاوره گرفتن از دیگران به هنگام مشکلات آموزشی و بحث و تفکر در مورد موضوعات یاد گرفته شده از عادت مناسب بشمار می روند .
3 ) آمادگی برای امتحان
مطالعه با توجه به اصل صحیح یادگیری بهترین راه آماده سازی برای امتحان بشمار می رود . افرادی که خود را برای امتحان تشریحی آماده می کنند ، امکان موفقیت بیشتری در امتحانات ( تشریحی و یا چهار گزینه ای ) دارند . در آماده سازی برای امتحان تشریحی نه تنها نکات اصلی یاد گرفته می شوند ، بلکه روابط منطقی بین اصول ، بخوبی ادراک می شوند . مطالعه در شب قبل از امتحان به علل مختلف از جمله افزایش نگرانی و اضطراب ، مطالعه فشرده ، ناتمام ماندن موضوع و شتاب زدگی می تواند نتایج منفی را به دنبال داشته باشد . استراحت و خواب کافی از توصیه های اصلی جهت کاهش اضطراب در شب قبل از امتحان است . حاضر شدن کمی زودتر از زمان امتحان در محل امتحان ، حفظ اعتماد و اطمینان و آرامش در کاهش اضطراب نیز موثر است . مرور یادداشتها و نکات اصلی ، آمادگی را بر امتحان را افزایش می دهد . با شکم خالی به جلسه امتحان نباید وارد شد . مصرف میوه های تازه و سبزیجات ، تنش امتحان را کاهش می دهند .
4 ) رفتار در جلسه امتحان
در امتحان تشریحی قبل از شروع به نوشتن ، تمام سوالها را بخوانید ؛ زیر عبارات « تعریف کنید ، مقایسه کنید ، توضیح دهید ، تشریح نمایید و یا بحث کنید » ، خط بکشید ، ایده و پاسخهای خود را برای هر سوال در برگه چرک نویس بطور خلاصه یادداشت کنید . جواب دادن را از سوال آسان شروع کنید . فهرست کوتاه و خلاصه ای از رئوس مطالب مربوط به هر سوال را تهیه کنید . چنانچه در حین جواب دادن به سوال ، نکات خاصی از دیگر سوالات به ذهنتان خطور کرد ، آن را یادداشت کنید . با این کار پاسخهای شما کامل تر می شود و تا حد زیادی اضطراب شما کاهش می یابد . قبل از نوشتن فکر کنید و سعی کنید تا پاسخ خود را تنظیم کنید . پاسخ روشن و مشخص را برای سوال ارائه کنید و در آن به حیطه های مختلف موضوع بپردازید . اطلاعات جزیی و کلی را در نظر بگیرید و بطور طبقه بندی شده آنها را بنویسید . زمان پاسخ گویی به سوالات را تنظیم کنید و برای هر سوال زمان مناسبی در نظر بگیرید ؛ به علاوه برای مرور پاسخها فرصتی باقی بگذارید و در صورت امکان به تکمیل و توضیح بیشتر پاسخ شما ناقص باشد ، مگر در مواردی که به غلط بودن پاسخ شما ناقص باشد ، مگر در مواردی که به غلط بودن پاسخ خود اطمینان کامل داشته باشید . در پاسخ به سوالات سعی کنید لغات و اصطلاحات ویژه رایج در موضوع را در پاسخهای خود بکار ببرید و تلاش کنید تا اصطلاحات هر درس را یاد بگیرید . رعایت املاء صحیح به خط خوانا و علامت گذاری مناسب در بررسی و ارائه بهتر پاسخ ، مفید است .www.zibaweb.com
در مورد سوالات حل مساله ، ابتدا از خود سه سوال زیر را بپرسید :
1- از شما چه خواسته شده و چه چیزی را باید بیابید ؟
2- برای یافتن حل مساله به دانستن چه چیزهایی نیاز دارید ؟
3- در صورت مساله چه اطلاعات و داده هایی وجود دارند که می تواند در جستجوی شما موثر باشد ؟
پس از انجام این فرآیند به حل مساله اقدام کنید . بطور کلی افراد موفق در حل مسئله دارای ویژگی های زیر هستند :
1- نگرش مثبت : آنها معتقدند که مسایل با دقت پشتکار و تحلیل حل می شوند و پاسخهای سریع و شتاب زده براساس دانش قبلی راه حل مناسبی نیست .
2- توجه و دقت : آنها مساله را به منظور درک بهتر آن چندین بار می خوانند ؛ سپس قضاوت و نتیجه گیری خود را مرور می کند و از حدس زدن اجتناب و در نهایت کار خود را باز بینی می کنند .
3- طراحی روش : این عده کار خود را به بخشهای مختلف تقسیم کرده و آن را گام به گام حل می کنند . این فرآیند از آسانترین گام آغاز می شود .
4- تمرکز : این عده انرژی خود را از طریق گفتگو با خود ، در مورد آنچه انجام می دهند ، خلق تصاویر ذهنی ، ربط دادن آن با تجارب مشابه ، محاسبه و ترسیم تصاویر برای حل مساله بکار می گیرند .
امتحان گزینه ای
در سوالات گزینه ای همیشه توجه داشته باشید که سوالات را سوء تعبیر نکنید ، به آنها چیزی اضافه نکنید ، کلمه ای را حذف نکنید و متوجه کلمات دو پهلو باشید . نکته اصلی بدنه سوال مد نظر قرار دهید . به واژه های کمک کننده مانند « همیشه ، هرگز ، هیچگاه ، به جز ، اغلب موارد و بندرت » توجه کنید و در صورت امکان ، زیر آنها خط بکشید . زمان امتحان را در نظر بگیرید و وقت خود را در پاسخ به سوالاتی که نمی دانید ، هدر ندهید . نمره منفی برای انتخاب گزینه غلط را در نظر بگیرید . پاسخ اول خود را عوض نکنید مگر در مواردی که نسبت به غلط بودن آن اطمینان کامل دارید . در مواردی که پاسخ صحیح را نمی دانید ، به توصیه های زیر عمل کنید : بطور کلی گزینه طولانی می تواند نشانه پاسخ صحیح باشد . اگر دو گزینه مشابه هم هستند ، هیچکدام را انتخاب نکنید . اگر گزینه ها متضاد هم هستند یکی از آنها را انتخاب کنید . گزینه کلی تر در اغلب موارد پاسخ صحیح است.
امتحان شفاهی
امتحان شفاهی فرصتی برای شماست که دانش ، توانایی ارائه و مهارت بیان خود را آشکار سازید . به علاوه در این موقعیت توانایی در برقراری ارتباط مشخص می شود . امتحان شفاهی همچنین می تواند تمرینی برای مصاحبه های شغلی و استخدامی باشد . امتحان می تواند بصورت رسمی یا غیر رسمی انجام بگیرید ، اما بهتر است تمام امتحانات شفاهی را به منزله امتحان رسمی در نظر بگیرید تا از اثرات مثبت آن بهره مند شوید . در امتحان شفاهی بایستی بطور دقیق به سوال گوش فرا داد و بطور مستقیم و مشخص پاسخ دهید . در امتحان شفاهی رسم دقت و پاسخ گویی روشن و مشخص شما بیشتر مد نظر است زیرا ارزیابی براساس پاسخگویی منظم و دقیق شما صورت می گیرد ، در حالیکه در امتحان شفاهی غیر رسمی این ویژگی کمتر رعایت می شود و پاسخهای شما می تواند طولانی تر باشد . در این حالت ارزیابی بیشتر ذهنی است . برای آمادگی در امتحان شفاهی توصیه می شود موارد زیر مد نظر قرار گیرد :
1- از معلم بپرسید که موضوع امتحان چیست ؟
2- برای امتحان شفاهی مطالعه ضروری است زیرا که با نداشتن مطالعه نتیجه مثبتی نمی گیرید .
3- سوالاتی را که انتظار می رود پرسش شوند ، بنویسید و سپس پاسخهای آن را مورد بحث قرار دهید .
4- در مکان شبیه به مکان امتحان تمرین کنید و روش و حالت پاسخگویی خود را ارزیابی کنید
***********************************
تغییرات اعمال شده در نظام آموزشی و تلاشهایی که برای ابداع شیوه های جدید ارزیابی دانش آموزان انجام گرفته است ، منجر شده است بینش معلمان درباره نمره بسیار متحول شود. با این حال ، هنوز برخی معلمان ، از نمره به عنوان یک ابزار، استفاده می کنند. یک دانش آموز دوره راهنمایی می گوید: «معلم ما، همیشه براساس نمره درباره ما قضاوت می کند. اگر نمره مان کم شود ، رفتار او هم با ما تغییر می کند. در صورتی که بی انضباطی یا تخلف کنیم هم نمره مان را کم می کند.» شاید به همین دلیل است که دانش آموزان این معلم ، نسبت به نمره ای که از این معلم می گیرند ، حساس و سختگیرند و این حساسیت ، موجب اضطراب و ترس آنها می شود. اضطراب امتحان ، وقتی تبدیل به اضطراب نمره می شود ، مشکل مضاعفی است که فرآیند یادگیری را دچار اختلال می کند. دانش آموزان ، پس از این که جریان اضطراب آور امتحان را از سر می گذرانند، با شرایط دشوارتری مواجه می شوند که نمره ، برایشان به ارمغان می آورد. یک دبیر تاریخ می گوید: «بعد از برگزاری امتحان ، ما تازه با یک مشکل تازه مواجه می شویم ، آن هم شرایط حساس روحی دانش آموزانی است که به خاطر چند نمره ، دچار بحران می شوند. راهروهای مدرسه ، پس از تصحیح اوراق ، پر از بچه هایی است که به هر شکل شده ، می خواهند نیم نمره به نمره شان اضافه شود.» دانش آموزان ، مهمترین دلیل این حساسیت را برخورد معلمان و خانواده هایشان می دانند. آنها معتقدند خانواده ها و معلمانشان بر مبنای نمره درباره آنها قضاوت می کنند و تغییر دادن نظر آنها ممکن نیست : «من مدام به خاطر نمراتم بازخواست می شوم. نمره های من زیاد کم نیست ، اما مادرم نمره 18 یا 19 را اصلا قبول ندارد.» گاه این شرایط به حدی دشوار می شود ، که دانش آموز را دچار وسواس شدید فکری و بحران های عاطفی می کند. فخاری ، روان شناس می گوید: «برای برطرف کردن این حساسیت در دانش آموزان و کم کردن عوارض آن ، اولین قدم باید از سمت اولیای دانش آموز و معلمان برداشته شود. تا وقتی نمره ، آن هم فقط نمره 20 ، ملاک سنجش توانایی های یک دانش آموز قرار بگیرد ، می توان انتظار هر برخورد نادرست و هر عارضه عاطفی ناگواری را در دانش آموز داشت.» این روان شناس معتقد است در این حالت یادگیری کامل اتفاق نمی افتد: «نمی توان اطمینان داشت نمره بیستی که با این رویکرد به دست می آید، نشاندهنده یادگیری کامل فرد باشد ، همان طور که نمرات کمتر نیز به هیچ وجه نشانگر ضعف یادگیری دانش آموز نیست. آنچه باید مورد توجه قرار گیرد نمرات بسیار کم است که در این موارد هم باید دنبال ریشه های ضعف دانش آموز گشت و آن را به شیوه ای معقول جبران کرد.» دانش آموزان ، مهمترین گروهی هستند که به طور مستمر با پدیده امتحان سر و کار دارند. دانش آموزان در فواصل زمانی بسیار کوتاه ، به شیوه های گوناگون ، مورد سنجش قرار می گیرند. این سنجش مستمر، یا از طریق پرسش های شفاهی و مستمر کلاسی است ؛ یا از طریق آزمون های کتبی ، اما در نهایت ، آنچه بیشتر از خود آزمون برای دانش آموزان معنا و اهمیت دارد، نتیجه امتحان است که در شرایط مرسوم آموزشی کشور ما، اغلب از طریق نمره ، تعیین می شود. نمره ، در آموزش و پرورش کشور و در فرهنگ سنتی یادگیری ما، مهمترین ملاک سنجش توانایی های فرد است ؛ تا جایی که تکیه و تاکید بیش از حد بر آن باعث شده است جنبه های دیگر توانایی دانش آموز کاملا از یاد برود، یا نادیده گرفته شود. امتیازی ، دبیر ریاضی یکی از دبیرستان های تهران می گوید: «با توجه به شرایط تعریف شده ای که ما با آن سر و کار داریم ، نمره تنها وسیله ای است که در اختیار معلمان قرار دارد. برای این که نتیجه فعالیت دانش آموز، برای خودش ، معلم و خانواده اش مشخص شود ، امتحان برگزار می شود و نمره ، یک روش برای نشان دادن این نتیجه است.» با این همه ، همین دبیر معتقد است که از طریق نمره ، نمی توان به همه ابعاد توانایی های یک فرد دست یافت: «افراد، ویژگی های متفاوتی دارند که همه آنها را نمی توان با امتحان اندازه گرفت و تعیین کرد.» اضطراب امتحان ، باعث می شود بخشی از توانایی های فرد، به حالت غیرفعال دربیاید. نادیا فخاری می گوید: «بسیاری از افراد به دلیل اضطراب امتحان ، معلومات خود را از یاد می برند، یا نمی توانند به طور درست از آن استفاده کنند. در نتیجه ، بخشی از ارزش ارزیابی امتحان ، به این طریق زیر سوال می رود». با این که معلمان و روان شناسان ، هر دو به این امر اذعان دارند ، لاجرم از نمراتی که از این امتحانات به دست می آید ، به عنوان عامل سنجش دانش آموزان استفاده می کنند: «ما می دانیم این نمرات دست کم با نتیجه واقعی ، اختلاف دارند، اما قانون و شرایط، ما را موظف به همین ملاک کرده است.» در عین حال ، کم نیستند معلمانی که می کوشند شیوه های دیگر را هم در ارزیابی دانش آموزانشان به کار ببرند. مرتضی غفاری ، دبیر فیزیک می گوید: «با در نظر گرفتن شرایط خاص امتحان است که وجود نمره ای به نام نمره مستمر در کارنامه در نظر گرفته شده است. خود من سعی می کنم نتایج کارم را به شکل های گوناگون در طول کلاس بررسی کنم. فعالیت های مختلف دانش آموزان در کلاس و میزان به کار گرفتن دانششان ، از مواردی است که من همیشه در نظر می گیرم.» حاضر شدن در جلسه امتحان ، اضطراب آور است. تقریبا 80درصد افرادی که در امتحانات مختلف شرکت می کنند ، این اضطراب را تجربه کرده اند که البته میزان آن ، بر حسب شرایط مختلف و در افراد مختلف ، متفاوت است. نادیا فخاری روان شناس ، می گوید: «اضطراب امتحان ، از مسائل شایع در میان افراد ، بخصوص دانش آموزان است. این اضطراب به شکل های گوناگون در افراد جلوه می کند. بالا رفتن ضربان قلب ، سردی انگشتان و افت فشار خون ، از عوارض فیزیکی و نشانه های ظاهری آنهایی است که دچار اضطراب امتحان می شوند. در موارد شدیدتر، گاه فرد دچار سردردهای شدید، غش ، بی حالی و تهوع می شود.»آنچه باید به آن توجه کرد، دلیل بروز چنین اضطراب هایی است.